वारी विदेशाची - भाग 2मिनियापोलीस हे मिनिसोटा राज्यातील सर्वात मोठे शहर आहे. या शहरामधून मिसिसिपी नदी आणि शहराच्या बाजूने मिनिसोटा नदी वाहते. सेंट पॉल ह्या मिनिसोटा राज्याच्या राजधानीच्या शेजारीच हे गाव वसलेले आहे. त्यामुळे या गावांना 'जुळी शहरे' अर्थात Twin Cities असे म्हणतात. मिनियापोलीस शहरात जवळपास २० मोठ्ठी पाण्याची तळी आहेत. पाण्याचा तुटवडा हा शब्द या गावाला माहिती नाही. मिनिसोटा राज्यात १०००० पेक्षा जास्त तळी आहेत! ही गोष्ट ते त्यांच्या गाडीच्या नंबर प्लेटवर अभिमानाने मिरवतात. मिनियापोलीस मध्ये पूर्वीच्या काळी टिंबरच्या खूप मिल्स होत्या. म्हणूनच मिनियापोलीस ला "मिल्सचे शहर" किंवा "तळयांचे शहर" असे म्हणतात. मिनियापोलीस चे नाव हे मिनी म्हणजे पाणी आणि पोलिस म्हणजे शहर किंवा गाव, पाण्याचे शहर अर्थात मिनियापोलीस. आपल्याकडे जसे "जळगाव" आहे तसे.
मिनियापोलीसला तापमान फार विचित्र असते. हिवाळ्यात फार थंडी तर उन्हाळा खूप सुसह्य असतो. हिवाळ्यात तापमान नेहमीच शून्याच्या खाली जाते आणि बर्फ ही खूप पडतो. 1888 मधे -41 डिग्री पर्यंत तापमान गेले होते. साधारण पणे -15 ते -20 डिग्री पर्यंत तर खाली जातेच. 1984 मधे येथे सर्वात जास्ती हिमवर्षाव झाला होता. किती माहिती आहे? 100 इंच किंवा 2.5 मीटर !!! त्यामुळे हिवाळ्यात बाहेर पडणे म्हणजे 'नको रे बाबा' अशी परिस्थिती असते. सगळीकडे फक्त बर्फ आणि बर्फ. गाडीवर, रस्त्त्यावर जिथे पहावे तिथे बर्फच. हिवाळ्यातील पहिला Rainfall फार छान वाटतो पण नंतरचे 3 ते 4 महिने नको इतका बर्फ पडतो. अमेरिकेच्या उत्तरेस असल्याने आणि कॅनडाची सीमा लागूनच असल्याने येथे वर्षभराचे Average Temp 7 डिग्री सेल्सिअस असते. उन्हाळा वर सांगितल्याप्रमाणे बराच सुसह्य असतो. 25 ते 30 डिग्री सेल्सिअस पर्यंत तापमान दुपारी जाते. रात्री 15 डिग्री सेल्सिअस पर्यंत. म्हणजे अगदी पुण्यासारखे हो ! या काळात येथील लोक सुद्धा एकदम खुष असतात. उन्हाळ्यात दिवशी खूप मोठ्ठा असतो. सकाळी 5 वाजताच उजडते तर रात्री 9 वाजता सुयास्त होतो. जवळ जवळ रात्री 10 ते 10.30 पर्यंत उजेड असतो. अर्थात लोकांना जास्त वेळ दिवस मिळतो. सगळेजण आपल्याला पाहिजे ते कपडे (?) घालून संध्याकाळी मस्त फिरू शकतात. या काळात त्यांना घराबाहेर किंवा ऑफीस बाहेर जास्त काळ राहायला आवडते. छान पैकी गाडीच्या काचा उघड्या करून किंवा टप उघडे करून ते या काळातच Long Ride ला जाऊ शकतात. निसर्गाचे नवे रूप याच काळात पाहायला मिळते. याच्या अगदी विरुद्ध हिवाळयात. सकाळी 9 वाजता उजाडते आणि दुपारी 4 वाजता अंधार गुडूप! सकाळी अंधारातच ऑफीस ला जायचे आणि अंधारातच परत यायचे. किती बोअर .... आणि ते ही अंगावर आपल्या वजनाचे गरम कपडे घालून. शिवाय रोजच्या रोज गाडीवरचा बर्फ काढत बसायचा तो वेगळाच. सिमेंटचे रस्ते जिथे प्राण सोडतात तिथे माणसाचे काय? यावर उपाय म्हणून मिनियापोलीस च्या डाउन टाउन मधील सगळ्या इमारती या आतून जोडलेल्या आहेत. साधारण जमिनीपासून 2 मजले उंचीवर हे जोडणारे रस्ते आहेत. ऑफीस ला जाताना गाडी पार्क करायची आणि जवळच्या कुठल्यातरी एका इमारतीमधे शिरायचे. आणि मग या मार्गांनी आपल्या इच्छित स्थळी पोहोचायचे.
अमेरिकेची संपूर्ण इकॉनॉमी ही कार उत्पादनावर अवलंबून असल्याने मुद्दामूनच कार संदर्भातील गोष्टी जसे पेट्रोल, रस्ते वगैरे पायाभूत सुविधा त्यांनी चांगल्या करून ठेवल्या आहेत. त्याचा विचार आणि अंमलबजावणी दुसऱ्या महायुद्धाच्या नंतर झाली. सगळे रस्ते अगदी मोठ्ठे आणि चकाचक असतात ३ ते ४ लेन, Left Hand Drive, त्यामुळे उजवीकडून मोठ्या रस्त्यावर येणे सोपे तर डावीकडून येण्यासाठी २७० अंशाचे वळण. Flyover या साऱ्या गोष्टो त्यांनी फार पूर्वी करून ठेवल्या आहेत. आज आपल्याला भारतातीलही रस्ते आणि Flyover दिसतात आणि चांगले वाटतात पण हीच गोष्ट त्यांनी ६० ते ७० वर्षांपूर्वी केली आहे. स्वस्छ सुंदर मोठ्ठे Sign Board वाहतूक नियमांची कडक अंमलबजावणी आणि शिस्त ह्या गोष्टी तर सांगायला नकोतच. सगळ्या रस्त्यांवरील सगळे सिग्नल २४ X ७ चालू असतात आणि कोठेही पोलीस नसला तरी प्रत्येक जण पाळतात. येथील नंबर प्लेट मात्र जरा मजेशीर आहेत. आपल्यासारखे MH12 , DL01 असला प्रकार नाही. अक्षर आणि अंक कोणतेही आणि कितीही हेच त्याची विशेषता. त्यामुळे नंबर पाहून ही गाडी कुठल्या गावाची आहे ते काळात नाही पण कुठल्या राज्याची किंवा प्रांताची आहे ते मात्र लिहावे लागते शिवाय त्या प्रांताची विशेषता. जसे "मिनीसोटा - १०००० तळी" , "न्यूजर्सी - गार्डन स्टेट", "न्यूयॉर्क - एम्पायर स्टेट". शिवाय गाडीचे Registration स्त्रेपरत कधी करायचं आहे त्याची तारीख. गावाची विशेषता ही क्वचित पाटीवर पडलेली असते. जसे मिनीसोटा - "Save Trees". सुरुवातीला या नंबर प्लेट समजायला थोडा वेळ लागला पण हे समजून घेताना मजा आली. अमेरिकेतही टोल नाके आहेत पण भारतातल्या सारखे इंचा इंचा वर नाहीत. त्यातही आधुनिकता आणि वेळ वाचवण्याचा त्यांचा प्रयत्न असतो. उदाहरण द्यायचे झाले तर - तेथील काही टोल नाक्यावर काही High Speed Lanes बनवलेल्या आहेत. त्या लेन वरती High Speed Sensors बसवलेले असून गाडीत एक पैसे भरलेली चीप काचेवर लावायची आणि ते सेन्सर १२० मैल प्रती तास या वेगाने गाडी गेली तरी त्या चीप मधून टोल चे पैसे ओढून घेते आणि आपल्याला टोल नाक्यावर थांबावे लागत नाही किंवा गाडीचा वेग कमी करावा कागत नाही !!! ती चीप आपल्या डेबिट किंवा क्रेडीट कार्ड ला जोडलेली असते. चीपमधील पैसे संपत आले की चीप आपोआप कार्ड मधून पैसे डेबिट करून घेते जेणेकरून चीप मध्ये पुरेसे पैसे कायम राहतात सगळच अजब !!!
Traffic Jam ही गोष्ट अमेरिकेला भेडसावते आहे याचे कारण Train च्या सुविधा जवळपास नाहीतच. चार चाकी ही तेथील मुलभूत गरज आहे. कोणी जरी अमेरिकेत आला तरी पहिल्यांदा गाडीच घेतो कारण Public Transport फारसे चांगले नाही आणि Taxi फार महाग. सोई सुविधा, चंगळ वाद, क्रेडीट कार्ड, ऐशो आराम या गोष्टी तेथे एकमेकांमध्ये फार घट्ट विणलेल्या आहेत. आधी क्रेडीट कार्ड वर खर्च करायचा आणि मग त्याची बिले भरत पगार संपवायचा. शंभर लोन काढायची आणि ती फेडण्यात आयुष्य संपवायचे. तेथील बँक त्यामुळेच गाळात गेल्या आहेत. क्षमता नसलेल्या माणसांना लोन गळ्यात मारायचे आणि नंतर लोन फिटले नाही म्हणून बँक लिलावात ..... गेल्या रेसेशन ची एक गोष्ट सांगतो.
इकॉनॉमी जेव्हा चांगल्या वेगात होती तेव्हाची गोष्ट. तेव्हा सगळे चांगलेच होते. भारतातूनच नव्हे तर जगातून अमेरिकेत लोक नोकरीकरिता जात होते. Green Card मिळणे सुद्धा सोप्पे होते. जो उठतो तो अमेरिकेत पळत जात होता. आय टी मधील तरुण मुले मुली काही दिवसात श्रीमंत होत होती. पगार इतका जास्त की कार, घर आणि आदी गोष्टी सहज साध्य होत्या. शिवाय बँक लोन द्यायला तयार होत्याच. पण लवकरच दिवस पालटले ..... Recession आले. लोकांना द्यायला काम नाही मग एवढ्या लोकांचे कराचे काय? Bench वर किती दिवस बसवणार? धडाधड लोकांना काढायला सुरुवात झाली. पण नुकत्याच आलेल्या आणि अमेरिकेत सेटल होऊ पाहणाऱ्या लोकांनी काय करावे? दुसरीकडे नोकरी शोधायचा खूप प्रयत्न केला पण सगळीकडे हीच परिस्थिती. गाडी, घर यांची लोन्स . आता करायचे काय? बर लोनचा हप्ता इतका जास्त की २ महिनेही बिन पगारी काढणे अशक्य. शेवटी काय करावे या लोकांनी? आपले आवश्यक समान घेतले, गाडी घेतली आणि विमान तळ गाठले. गाडी विमान तळाबाहेर पार्क करून मिळेल त्या विमानाने अमेरिका सोडली....
मी Traffic Jam बद्दल सांगत होतो.... Traffic Jam हा येथील जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे. सकाळी उठलं आणि ऑफिस ला जाण्यापूर्वी प्रथम Traffic Jam बद्दल TV वर पाहायचे आणि मगच बाहेर पडायचे. सकाळी TV वर याच बातम्या असतात. यावर उपाय म्हणून काही लोक भल्या पहाटेच ऑफिस ला जातात. सकाळी Traffic Jam मध्ये २ तास घालवण्या पेक्षा पहाटे २०-२५ मिनिटात ऑफिस. तसेच बऱ्याच ऑफिस ना भारत आणि चीन बरोबर बोलायचे असते म्हणूनही ऑफिस मध्ये लवकर येण्याचे प्रमाण आता बरेच वाढले आहे. USA १०.३० तास मागे (मिनियापोलीस साठी) तर चीन,सिंगापूर त्यापेक्षा जास्त त्यामुळे या देशांशी सकाळीच बोलणे बरे पडते. चांगल्या सवई लागतात त्या अशा. Traffic आणि असे फोन या निमित्ताने लोक लवकर उठायला लागले आहेत. ऑफिस ला लवकर येत त्यामुळे घरी लवकर जायला मिळू शकते. आपल्या कुटुंबाबरोबर आणि आपल्या छंद आणि आवडी जोपासायला भरपूर वेळ त्यामुळे मिळतो. मी असे काही लोक पहिले आहेत की जे ऑफिसला पहाटे ४-५ वाजता किंवा ६ वाजता येतात. "लवकर झोपा आणि लवकर उठा" ही उक्ती त्यांना आता चांगली लागू पडली आहे. एक व्यवस्थित शिस्तशीर आणि नियोजन बद्ध आयुष्य जगायला त्यामुळे त्यांना आज मदत होते. याच्या अगदी उलट आपली स्थिती असते. अमेरिकेशी बोलायचे म्हणून रात्री घरी यायला रोजच उशीर. त्याच्या पुढे जेवण मग झोप. सगळं Cycle च उशिराचे. काय करणार. बर, आपण जर म्हटलं की आपल्या सकाळी कधीतरी फोन करू तर ते आपले Customer वा मालक. त्यांना कशाला रात्री त्रास द्यायचा असे आपल्याला मार्गदर्शन !!!
Minneapolis – St. Paul international airport हे साधारण शहरापासून २० मैल अंतरावर येते आणि Mall of America त्याच्या अगदी जवळ येते. शहराचे मुख्य २ भाग Downtown आणि Uptown. सगळ्या मुख्य इमारती आणि ऑफिस या परिसरात आणि सर्वात उंच इमारती ही याच परिसरात. बाकी सगळीकडे इमारतींची उंची ही बरीच कमी असते. खूप म्हणजे खूपच पसरलेले असे हे गाव आहे. किंबहुना अमेरिकाच मुळी खूप पसरलेली आहे. जवळ पास अथवा जवळ जवळ काही नाही. मिनियापोलीस चा बेसबॉल क्लब खूपच नामांकित आहे. गावात मोठ्ठी मैदाने आहेत. लोकांना बेसबॉल म्हणजे जीव की प्राण. आपल्याकडे जसे क्रिकेट तसे इथे बेसबॉल. इथल्या बेसबॉलच्या टीम ला "Minneapolis – St. Paul" असे न म्हणता "Twins" असे नाव आहे ! इथे क्रिकेट बाबत अजिबात प्रेम आणि ज्ञान नाही. पण बेसबॉल बाबत नुसता विचारा, पोपटा सारखे बोलायला लागतील. कोण खेळाडू कुठल्या क्लबचा, कोणाला किती पैसे मिळतात? कोण कसा महत्वाचा खेळाडू आहे, सगळी माहिती अगदी तोंडपाठ !!!
या शहरात एक मोठ्ठी बाग आहे. त्याचे नाव Spoon and the Stobery असे आहे. त्या बागेत मध्यभागी एक मोठ्ठा Spoon आहे आणि त्याच्यावरती एक Stobery ठेवेलेतिथे वेगवेगाळी मेटल मधून बनवलेली ठेवेलेली आहेत. पाहायला फार ती मजेशीर आहेत. या शिवाय, मिनियपोलिस मधे अनेक बागा, तलाव आहेत. ती पाहाताना मला भोपाळ आणि नैनितालची आठवण आली. लांब लांब अंतरापर्यंत पाणीच पाणी. बाकी काहीच नाही. भोपाळचे बडा झिल आणि छोटा झिल हे या सारखेच. अनेक तलावांच्या बाजूने चालायचे रस्ते आणि सायकल चालवायचे रस्ते केलेले आहेत. त्यामुळे खूप जण सकाळी किंवा संध्याकाळी या तलावावर व्यायाम करण्यासाठी यात असतात. तेथील बंगले पहाल तर तोंडात बोटे जातील. एकेका बंगल्याची किंमत फक्त १५ ते २० लाख USD !!!
तसा पहिला गेला तर मिनियापोलीसच नव्हे तर अख्खी अमेरिका फारफार पसरलेली आहे. जवळ जवळ, चालत पटकन जाता येईल असे काहीच नाही. कुठेही जायचे म्हणले तर आधी गाडी काढावी लागते. नुसता नाश्ता करायचा म्हणाला तरी ५ ते १० मैल लांब गाडी चालवत जावे लागते. सगळे गाव कसं लांब लांब पसरलेले असते. फार गजबजाट नाही. कामाकरता चालणे या लोकांना फारसे मान्य नाही. व्यायाम म्हणून खूप चालतील पण सहज म्हणून लांब कुठे गेले असे प्रकार अंमळ कमीच. सगळीकडे समृद्धता असल्याने सहजासहजी अंग हलवले आणि तेही पटकन हे त्यांना जमत नाही.
आठवडाभर काम करून झाल्यावर शनिवार आणि रविवार काय करायचे हा एक मोठ्ठा प्रश्नच होता. Duluth ला जावे असा एक विचार होता पण दोन दिवस पूर्ण हातात असल्याने त्यावर कडी केली ते "शिकागो"नेच...
स्वामी विवेकानंदांनी इ स १८९३ साली या गावी "Brothers and Sisters of Amerika....." असे म्हणून सगळ्या जगाची वाहवा मिळवली आणि हिंदू धर्म आणि प्रथा याची जगाला काही प्रमाणात ओळख करून दिली ते गाव म्हणजे शिकागो एवढीच माहिती माझ्याकडे होती कारण तेवढीच शाळेत असताना आम्हाला देण्यात आली होती. पण या व्यतिरिक्त ही ते एक वेगळे गाव आहे यावर तेथे जाई पर्यंत माझा विश्वास बसला नाही. Greyhound च्या बस ने आम्ही शनिवारी सकाळी शिकागोला पोहोचलो आणि आम्हाला हळू हळू हे गाव कळायला सुरुवात झाली. त्यापूर्वी जरा Greyhound बस बद्दल. अमेरिकेतील ही सर्वात मोठी बस ची सर्व्हिस देणारी कंपनी आहे. आपल्या वोल्वो इतकी झकास नसली तरी भाडे मात्र फारच कमी आहे. ज्यांना विमान प्रवास परवडत नाही किंवा ज्यांना Public Transport नेच जायची इच्छा असेल त्यांना हा पर्याय फार चांगला आहे. मी असे काही लोक पहिले की जे अमेरिकेच्या पूर्व किनाऱ्यावरुन पश्चिम किनाऱ्यापर्यंत बसने प्रवास करतात. Greyhound ची बाकी Service म्हणजे अगदी "प्रवाशांच्या सेवेसाठी" सारखीच. अगदी सगळ काही वेळेत करणार. वेळेवर बस निघेल , वेळेवर पोहोचेल. आपल्याकडच्या Private Transport सारखी मगरुरी नाही किंवा फसवणूक नाही. Greyhound चे बस स्टेशन ही पाहण्यासारखे असतात. सगळीकडे माहिती, स्वच्छता, Greyhound चा इतिहास सांगणारे फोटो, लहान मुलांना खेळायला Play Area वगैरे. तर मी शिकागो बद्दल सांगत होतो. मिनियापोलीस पासून शिकागो अंदाजे ४०० मैल आहे. विमानाने दीड तास किंवा बस ने ७ तास. शिकागो संपूर्ण पाहायचे असेल तर आठवडा सुद्धा कमी पडेल इतके ते गाव छान आहे. शिकागोतील प्रत्येक बिल्डिंगला एक इतिहास आहे. एक महत्व आहे. जवळ जवळ १०० ते १२५ वर्षे होऊनही या बिल्डिंग ची परिस्थिती अगदी उत्तम आहे. प्रत्येक बिल्डिंग चा आकार वेगळा. एक तर काय Marble Building, तर दुसरी Rusty बिल्डिंग. कारण काय तर ती बनवल्यापासून तिला रंगच दिला नाही. तेव्हापासून ती गन्जलेलीच आहे. Half Painted Building, काहींचा आकार विचित्र तर काही संपूर्ण स्टीलच्या. शिकागोची Sky Line या बिल्डींग्समुळे कायम लक्षात राहते....
अनेक वर्षे Red Indian लोकांशी युद्ध केल्यानंतर इस १८३३ मध्ये शिकागो शहराची मांडणी झाली. शिकागोचे विमानतळ आज जगातील २ नंबरचे गर्दीचे विमानतळ म्हणून ओळखले जाते. दर वर्षी अंदाजे ५ कोटी पर्यटक शिकागोला भेट देतात !!! शिकागो शहराची अशी हळूहळू वाढ होत असताना रविवार, ८ ऑक्टोबर १८७१ ला रात्री ९ वाजता या शहरात आग लागली. असे म्हणतात, एका गाईची कंदिलाला धक्का लागून ही आग लागली पण ते खरा असेलच असे नाही. शिकागो शहरात लाकडी बिल्डिंग खूप जास्त असल्याने ही आग भराभर पेटत गेली. त्यात प्रचंड जोरात वाहणारे वारे यांनी तर ती फारच भडकली. रात्री ९ वाजून ४० मिनिटांनी अग्निशामक विभागाला याची माहिती मिळाली पण दुर्दैव असा की त्यांनी आग विझवायला बंब पाठवले ते उलट दिशेला. तोवर आगीने असे काही रुद्र रूप धारण केले की सारे हतबल झाले. शिकागोच्या मेयर ने आजूबाजूच्या परिसरातून मदत मागितली पण आगीचे प्रमाण एवढे मोट्ठे होते की कशा कशाचा उपयोग झाला नाही शिकागो शहराची पाणी पुरवठा विभागाची बिल्डिंग जाळून गेली आणि शहराला आग विझवायला पाणी मिळायची शक्यताही अंदुक अंधुक होत गेली. हॉटेल्स, मोठ्ठी दुकाने, वाडे, सिटी हौल, झाडे, चर्चेस, बिल्डींग्स सगळे जाळून गेले. शेवटी सोमवारी रात्री पडलेल्या पावसाने आणि वाऱ्याच्या बदललेल्या दिशेने आग आटोक्यात आली आणि ३५ टक्के शहर जाळून गेल्यावर ३ दिवसांनी मंगळवारी सकाळी ही आग विझली! जवळ जवळ २००० एकर परिसर जळून बेचिराख झाला होता. तीन लाखांपैकी एक लाख लोक यात बेघर झाले. २० ते ३० लाख पुस्तके तेथील ग्रंथालयातील जळून गेली.या घटनेला Great Chicago Fire of 1871 असे म्हणतात.
या धक्यातून शिकागो शहर मात्र लवकर सावरले. संपूर्ण देशभरातून मदतीचा ओघ सुरु झाला. देश विदेशातून लोक आले आणि त्यांनी शिकागो शहर नव्याने उभे केले. लाकडाचा वापर जास्त केल्याने जळलेल्या शहराने मग स्टील चा वापर केलेल्या बिल्डिंग बांधायला सुरुवात केली. शिकागोतील प्रत्येक बिल्डिंगला एक इतिहास आहे आणि तेथील लोक आणि गाईड ते अगदी आवडीने सांगतात. या शहरात सिटी टूर करणाऱ्या बस मधून फिरायची मजा काही औरच आहे. दर २० मिनिटांनी बस येते. आपण टपावर जाऊन बसायचे आणि शहर भटकत फिरायचे. शिकागो मध्ये असंख्य ठिकाणे अशी आहेत की जी पाहायलाच हवीत. या प्रत्येक ठिकाणावरती मी एक एक पान लिहू शकतो पण जागा आणि काळा अभावी फक्त ओझरता उल्लेख करून पुढे जातो
मिलेनियम पार्क - हे शहरातील एक मोठ्ठे पार्क आहे. याच्या बाजूलाच एक सिटी पार्क पण आहे. येथे एक कल्चरल सेंटर आहे. ते पाहतां मला पुण्यातील गणेश कला क्रीडा मंचाची आठवण झाली. येथील Clould Gate फारच प्रेक्षणीय. २००५ साली Bean च्या आकाराची ही वस्तू स्टील ची बनवलेली असून सर्व बाजूंनी पॉलिश करून चकाचक दिसते. शिकागो ची Sky Line यात फार सुंदर दिसते.
Machigan Ave Bridge
Garrett Popcorn
Palmer House
Art Institute
Hilton Chicago
Shedd Aquarium
Field Museum
Sheraton Hotel
Navy Pier
Chicago Water Tower
John Hancock Observatory
Union Station - This is like our VT station
Skydeck
Chicago Theatre
आता यातील बऱ्याच गोष्टी मी पाहिल्या पण ज्या गोष्टी वाचून मी पुढे जाऊच शकत नाही ती गोष्ट अर्थात Willis Tower....
१९७४ साली बांधली गेलेली ही अमेरिकेतील सर्वात उंच बिल्डिंग आहे. फक्त १०८ मजले आणि १४५० फुट (४४२ मीटर)!!! जेव्हा ही बांधली गेली त्यावेळी ही जगातील सर्वात उंच बिल्डिंग होती. या बिल्डिंगचे पूर्वीचे नाव Sears Tower असे होते पण २००३ साली Sears, Roebuck & Co. चे Sears नावाचे अधिकार संपले पण नवीन नाव काही लागले नाही. मार्च २००९ मध्ये Willis Group Holdings, Ltd., या लंडन मधील कंपनीने याचे अधिकार घेतले आणि दिनांक १६ जुलै २००९ रोजी सकाळी १० वाजता याचे नाव Willis Tower असे अधिकृत रित्या बदलले!!!
गमतीचा भाग असा की त्या नंतर चारच दिवसांनी मी Willis Tower पाहिला! त्यामुळे माझ्या सर्व मित्र मंडळीत आणि नातेवाईकांत सर्वात आधी Willis Tower पाहणारा मीच.... जगातील असंख्य Sears Tower च्या चाहत्यांसाठी हा एक धक्काच होता. काही लोक तर इतके नाराज आहेत की अजूनही ते नवीन नाव मान्य करण्यास किंवा उच्चारण्यास तयार नाहीत.... हे असे का याची थोडी पार्श्वभूमी समजून घेऊया.
Sears, Roebuck & Co. ही जगातील Retail क्षेत्रातील एक नंबर ची कंपनी १९६९ साली होती. त्यांची अनेक ऑफिस शिकागो शहरामध्ये पसरलेली असून त्यात त्याकाळी ३५०००० लोक काम करत असत. Sears, Roebuck & Co. च्या उच्च अधिकाऱ्यांनी असा विचार केला की आपले सर्व कर्मचारी एकाच ठिकाणी कामाला बसले तर काय होईल? काम करणे ही सोपे आणि भेटणे ही!. या कल्पनेतून पुढची पावले टाकले गेली या बिल्डिंग चे चित्र तयार झाले. कंपनीचा भविष्यकालीन विस्तार लक्षात घेता साधारण ३० लाख चौरस फुट एवढी जागा लागेल असा अंदाज करून विचार चालू झाला. भविष्यकालीन विस्तार होईपर्यंत मोकळी असलेली जागा छोट्या व्यावसायिकांना देण्याचा विचार झाला. त्यांना ती जागा परवडायला हवी असेल तर जागा लहान हवी. जागा लहान पण खिडक्या आणि बाहेरचे दृश्य मात्र चांगले दिसायला हवे ! या साठी प्रत्येक मजल्यावर कमी क्षेत्रफळाची पण जास्त उंच अशी बिल्डिंग बनवण्याची कल्पना पुढे आली. ९ मोठ्या ट्यूब एकत्र करून कशी दिसेल असे एक चित्र तयार झाले आणि मान्य ही झाले.... सर्वात खाली ५५००० चौरस फूट आणि हळूहळू वरती कमी होत जाणारे क्षेत्रफळ असे चित्र करताना ही बिल्डिंग १०० माजले पार करणार असे लक्षात आले. Federal Aviation Administration च्या नियमांचे पालन करत १९६९ साली याचे काम सुरु झाले आणि मे १९७३ ला पूर्ण झाले. त्याकाळी या बिल्डिंगला १५ कोटी USD ( १ अब्ज USD आत्ताच्या हीशोबात ) खर्च आला होता. का सर्व खर्च Sears, Roebuck & Co. ने उचलला होता !!! १९८२ साली २ अन्टेना तेथे बसवण्यात आले ज्यामुळे त्याची उंची १७०७ फुट झाली. TV चें reception चांगले होण्यासाठी नंतर त्यातला एक अन्टेना अजून वाढविल्यावर ती १७३० फुट अर्थात ५२७ मीटर झाली.
शिकागो मध्ये पोहोचल्यावर सर्वात पहिली गोष्ट आम्ही पहिली ती म्हणजे अर्थात Willis Tower ....
सकाळी १० वाजताच रांगेत उभे राहून नम्बर लावला. वरती पाहून मान मोडेल अशी त्याची उंची. आत गेल्यावर आम्हाला एका लिफ्ट ने पहिल्या मजल्यावर नेल्यात आले. तेथे तिकीट काढणे आदि सोपस्कार झाल्यावर परत आम्हाला एका लिफ्ट ने दुसऱ्या मजल्यावर नेल्यात आले. तेथे Willis Tower कसा सुंदर आहे, कसा वेगळा आहे, तो किती उंच आहे अशा असंख्य गोष्टींची माहिती भिंतीवर लिहिलेली असते. तेथून पुढे गेल्यावर आम्हाला एका Auditorium मध्ये नेण्यात आले, तेथे Willis Tower ची एक फिल्म आम्हाला दाखवण्यात आली. अशी जाहिरात बाजी अमेरिकेत सगळीकडेच चालते. Marketing करावे ते अमेरिकन लोकांनीच.... असो
हळू हळू उत्चूकता शिगेला पोहोचल्यावर आम्हाला परत एकदा एका लिफ्ट मध्ये बसवण्यात आले. आणि अक्षरश: जादूने एक मिनिटात १०३ मजल्यावर नेऊन ठेवले गेले! २६ फूट प्रती सेकंद या भन्नाट वेगाने Schindler Group च्या लिस्ट आपल्याला या उंचीवर नेऊन ठेवतात. पोटात गोळा उठणे काय असते हे कळायच्या आताच आपण १३५३ फुट उंचीवर आलेले असतो. हे अंतर कापत असताना कोणत्या क्षणी आपण कोणती बिल्डिंग पार करत आहोत याची माहितीही लिस्ट मध्ये दिली जाते . आणि आपण पोहोचतो १०३ मजल्यावर.... तेथे पोहोचल्यावर लिफ्ट च्या बाहेत Floor No. 103 आपले स्वागत करतो. आणि मग जणू "नभ आता ठेंगणे" अशी अवस्था होते. यालाच The Skydeck आहे म्हणतात. या मजल्यावर चारी बाजूंनी शिकागो चा नजाराकाचेतून पाहता येतो. आणि तेही कितीही वेळ. या मजल्यावरून आकाश स्वच्छ असेल तर ५० मैल एवढ्या अंतरापर्यंतचा प्रध्ये पाहता येतो. ४ राज्य एका ठिकाणाहून पाहता येण्यासारखे एकमेव ठिकाण म्हणजे Willis Tower.... Illinois, Indiana, Michigan आणि Wisconsin या प्रदेशातील बराचसा प्रदेश नजरेच्या टप्यात येतो.....
५०-५० मजली बिल्डिंग ही एकदम पिल्लू पिल्लू पाहायला मिळतात. शिकागो शहराच्या भूगोलाचा चांगला अभ्यास येथून करता येतो. प्रत्येक दिशेला काय दिसेल याचे ताजे फोटो काढून त्याला नावे देऊन अतिशय व्यवस्थित पणे लाऊन ठेवलेले आहेत. शिकागो चे रास्ते, रेल्वेचे रूळ, नदी, बिल्डींग्स, कारंजी, Navy Pier अशा अनेक गोष्टी स्पष्टपणे पाहता येतात.
या सर्वांवर कडी करणारा प्रकार म्हणजे अर्थात "The Skydeck- glass balconies"..... जानेवारी २००९ मध्ये याचे काम चालू झाले. जवळ जवळ ४ फुट बाहेर काढलेल्या ३ संपूर्ण काचेच्या बाल्कॅनी हा एक अजब प्रकार आहे. या बाल्कॅनीला सर्व बाजूंनी काच असून ५ टन वजन घेण्याची त्याची क्षमता आहे. या ठिकाणी प्रवेश करणे आणि त्यात उभे राहणे हे मोठे धीराचे काम आहे. कारण येथे पायाखाली ही काचच!!! तेथे उभे राहिलेल्या लोकांचे हावभाव आणि चीत्कार पाहण्यासारखे !! दीड इंच जाडीची काच असली तरी, तरी ती काचच ना... जीवाचे पाणी पाणी होते काहींचे... काही जण तर तेथे पाऊलच टाकत नाहीत. कारण पायाखाली बिल्डींग्स आणि नदी !!! लोकांसाठी २ जुलै २००९ ला हे सुरु झाले. हा थरारक अनुभव मी कधीच विसरू शकत नाही.
The Art Institute of Chicago च्या बाहेर २ सिंह आहेत. Oxidation झाल्यामुळे त्यांचा रंग आता हिरवा झाला आहे. याच ठिकाणी स्वामी विवेकानंद यांनी सार्या जगाला हिंदू धर्माचे महत्व सांगितले होते. विशेष म्हणजे त्या The Art Institute of Chicago ज्या रस्त्यावर आहे त्यालाही स्वामी विवेकानंद यांचे नाव देण्यात आले आहे !!!
दुसल्या दिवशी पुराण वस्तू संग्रहालय आणि Shedd Aquarium पाहता पाहता पायाचे तुकडे पडायची वेळ आली. Shedd Aquarium हे अमेरिकेतील २ क्रमांकाचे मोठ्ठे Aquarium असून १९३० साली सुरु झाले. असंख्य प्रकारचे जलचर ज्यात साप, बेडूक, मासे, डॉल्फिन, पेंग्विन, सरडे, कासव असे नानाविध प्राणी येतात. यातील सर्वात आकर्षक प्रकार म्हणजे डॉल्फिन शो... ३ डॉल्फिन एका वेळेस ज्या अशक्य कसरती करू दाखवतात त्याला तोड नाही. माझे काम दोन आठवड्याचे असल्याने मला खरतर एकच Weekend मिळाला होता तो अशा प्रकारे आम्ही शिकागोला सत्कारणी लावला....
क्रमशः..........
