श्री दत्त महाराज यांनी १२००० वर्षे तपश्चर्या केली आणि ते अजूनही तिथे आहेत आणि त्यांचे अस्तित्व दाखवतात अशा अतिशय पवित्र ठिकाणाची अगदी वेगळी माहिती मी आज तुम्हाला सांगणार आहे. याची धार्मिक माहिती तुम्हाला या लिंक वर मिळेल. ती अतिशय योग्य तर आहेच पण प्रथम जाणाऱ्या भक्तांना उत्तम मार्गदर्शक आहे.
दत्त महाराजांची अनेक स्थाने आपल्याला माहिती आहेत. औदुंबर, नरसोबाची वाडी, कुरवपूर, पिठापुर, गाणगापूर आणि अनेक. अनेक दत्त भक्त या ठिकाणी दर वर्षी, काही दर पौर्णिमेला जात असतात. गिरनार हे स्थान इतके वर्षे फारसे कोणाला माहीत नव्हते आणि आंतरजालावर त्याची माहिती ही फारशी मिळत नव्हती. गिरनार म्हटले की अगदी विकिपीडियावर सुद्धा जैन मंदिरांचा समूह असेच येते. मला इथे जैन समुदायाबद्दल काहीही वाईट लिहायचे नाहीये पण त्यांनी सर्व प्रथम गिरीशिखरांवरील दत्त पादुकावर दावा सांगितला. त्यांनी त्यांचे २२वे तीर्थांकर नेमिनाथ यांच्या पादुका आहेत असा आक्षेप घेऊन ती जागा मिळवण्याचा प्रयत्न केला. आम्ही या विषयी तेथील गजानन बापू यांच्याशी विस्तृत चर्चा केली.
सनातन हिंदू धर्मावर केलेला एक मोठा आघातच होता. त्यावर उपाय म्हणून हिंदूंनी तेथे गिरीशिखरावर काही वर्षांपूर्वी श्री दत्ताची एक मूर्ती आणली आणि तेथे स्थापित केली. आपण दत्तमहाराजांचे कुठलेही स्थान पाहिले तर तेथे मूर्ती नसते तर कायम चरण पादुका असतात. येथे मात्र ह्या झालेल्या धर्म आघातामुळे ही मूर्ती आणावी लागली.विशेष म्हणजे ही दत्त मूर्ती गफार नावाच्या एका मुसलमान दत्तभक्ताने १०००० पायऱ्या चढून रात्री ३ वाजता तेथे आणली आहे!!!
चरण पादुका गुलाबाच्या फुलांनी झाकलेल्या असतात. जैन समुदायाने आम्हाला नेमिनाथ यांच्या पादुका दाखवत नाहीत असा खोटा प्रचार केला. त्याला विरोध करून प्रकटन कोर्टात नेले आणि असंख्य दावे लावले.
३८०० फूट उंचीवर नेमिनाथ यांच्या मंदिरांचा समूह आहे आणि अजूनही त्यांचे तेथे मंदिराचे काम करणे चालू आहे. मंदिराचे दगड डोली करून चार चार लोक रोज वरती नेत असतात. या डोंगरावर जैन समुदायाची बरीच मंदिरे आहेत आणि धर्म प्रसारासाठी त्यांचे तेथे हर प्रकारे प्रयत्न चालू असतात. मुळात नेमिनाथ आधी का दत्त आधी हा प्रश्न म्हणजे राम आधी का बाबर आधी असा विचारण्यासारखा आहे. आपल्या धर्माचा प्रसार आणि प्रचार करताना दुसऱ्याची जागा बळकावणे योग्य नाही.
कोर्टाच्या आदेशानुसार तेथे आता पोलीस बंदोबस्त असतो. हिंदू साधू आणि जैन समुदाय यांच्यात आजही खटके उडत असतात. जेव्हा सनातन हिंदू धर्माचा प्रश्न येतो तेव्हा हिंदू जागृत होतात. आज अनेक बापू आणि गुरू यांवर तेथे कोर्टात दावे लागले आहेत. अनेक बापूंनी त्यासाठी तुरूंगवास ही भोगला आहे.
गुरूशिखर हे उभ्या सुळक्यासारखे आहे.
श्रीदत्तगुरुंच्या चरणपादुका उमटलेल्या या शिखरावर चढताना थंडी वारा पाऊस यांचा अनुभव वेगळाच असतो. याच स्थानावर बसून भगवान श्रीदत्तात्रेयांनी १२,००० वर्षे तपश्चर्या केली आणि हे त्यांचे अक्षय निवासस्थान आहे अशी श्रद्धा सर्व दत्तभक्तांमध्ये आहे. १० X १२ चौ.फूट जागेमध्ये भगवान श्री दत्तात्रेयांच्या पादुका, एक सुबक मूर्ती एक पुजारी बसू शकेल एवढी जागा आहे. बाजूलाच प्राचीन गणेश अन् हनुमानाची मूर्ती लक्ष वेधून घेते. चरणकमलाच्या मागे थोड्या खाली एक प्राचीन शिवलिंग आहे. १०००० पायऱ्या सुरू करण्यापूर्वी पहिल्या पायरीवर डोके टेकवून दत्त महाराजांना शरण जायचे.
पहिल्या पायरीवर साष्टांग नमस्कार घालून दत्त गुरूंना प्रार्थना करायची की माझ्याकडून दर्शन करून घ्या. पुढच्या ९९९९ पायऱ्या दत्त महाराज आपल्याकडून करून घेतात. शारीरिक दृष्ट्या अधू लोकही केवळ मानसिक बळावर या १०००० पायऱ्या चढून जातात. काही मंडळी गिरनार ची ३८ किलोमीटर ची परिक्रमा करून गिरनार शिखरावर जातात. बाकी कशाला आम्ही तर ६ महिन्याच्या प्रेग्नंट बाईला हे शिखर सर करताना पाहिलं. मानसिक भाव, भक्तीभाव या जोरावर हे सहज शक्य होतं. अगदीच शक्य नसेल तर डोलीची व्यवस्था आहेच. थोडे दिवसांनी रोप वे पण होणार आहे.
गिरीशिखराच्या थोडे खाली असलेल्या कमंडलू कुंडाचे पाणीच तेथे सर्व गोष्टींसाठी वापरले जाते. मुख्य कुंडातून इतर कुंडात ते पाणी साठवले जाते. महंत श्री मुक्तानंदगिरी बापू तेथील सध्याचे प्रमुख आहेत. इतर काहीजण तेथे सेवेसाठी आहेत त्यात योगेशबापू हे एक प्रमुख आहेत. आश्रमाच्या वतीने सकाळी ७ ते रात्री ८ पर्यंत अखंड अन्नदान चालू असते. चहा सुद्धा आश्रमातर्फेच करून देतात. १०००० पायऱ्यावर चहा, पूर्ण जेवण उपलब्ध करून देणे हे अतिशय कठीण आहे. प्रचंड वारा, कडक ऊन, धुवांधार पाऊस अशा अतिशय विपरीत परिस्थितीत हे सर्वजण विनामोबदला अहोरात्र सेवा बजावत असतात. अनेकजणांच्या देणगीवर ही सेवा अखंड चालू आहे. सध्या धुनिवर ठेवण्यासाठी पिंपळाचे लाकूड मिळणे कठीण जात आहे. पंचक्रोशीत फिरून पिंपळाचे झाड विकत घेऊन ते कापून गिरनार पायथ्याशी आणले जाते व इथून माणसांकडून वर आणले जाते. प्रसादासाठी लागणारे सर्व धान्य, चहा, साखर हे वर आणण्यासाठी बराच पैसा लागतो. आज देवस्थान साधारण १० रु किलो या प्रमाणे वर आणायचा मोबदला देतात. १०००० पायऱ्या चढून तेथे अन्नदान किंवा प्रसाद अखंड देणे सोपे काम नव्हे. आपणही कधी गिरनारवर गेलात तर सढळ हस्ते येथे काही रक्कम समर्पित करा.
अजून एक गोष्ट करायला पाहिजे. गिरनार हे दत्त देवस्थान असून हिंदू धर्माचे स्थान म्हणूनच इतिहासात राहायला हवे. त्यासाठी जे जे करावे लागेल ते सर्व करू या. आज आंतरजालावर फक्त जैन मंदिर असाच उल्लेख आहे. बाकी कशाला, जुनागड रेल्वे स्टेशन वर सुद्धा दत्त स्थान म्हणून उल्लेख नाहीये. सर्व जगाला ज्ञान देणाऱ्या दत्त महाराजांचे स्थान सध्या धोक्यात आले आहे. तेथे जाऊन आपण त्याचा अनुभव तर घ्याच पण ते टिकवण्यासाठी आपण सर्वांनी प्रयत्न करायला हवेत.
हिंदू धर्माच्या रक्षणासाठी ते अति आवश्यक आहे... जय गुरुदेव !!!
मंदार कुलकर्णी
१४ सप्टेंबर २०१९
